HİPNOZU ETKİLEYEN FAKTÖRLER
İyi bir hipnotik trans elde edebilmek,
*hipnozun yapılacağı çevreye
*hipnoz yapacak kişiye ait özelliklere,
*hipnoz olacak kişiye ait özelliklere,
bağlıdır.
 
ÇEVRE ŞARTLARI
     Deneyimli bir çok hipnozitör, çoğu zaman uygun olmayan çevre şartlarında bile hipnoz yapabilmektedir. Yine de hipnoz uygulanırken hipnoz yapılacak olan ortam şartlarının fiziksel ve zihinsel olarak rahatsız edici olmaması gerekir.
     Fiziksel olarak gürültüsüz, sakin, hafif ışıklandırılmış, ışığın deneğe doğrudan yansımadığı ve rahatsız edici kokusu bulunmayan bir çevre başarılı bir hipnotik trans için oldukça önemlidir.
     Hipnoz yapılacak odanın çok soğuk veya çok sıcak olmaması gereklidir. Aksi halde üşüyen veya terleyen bir beden, zihni kendi üzerine çekeceğinden hipnozitöre yoğunlaşamayan zihnin transa girmesi beklenemez.
     Bazı insanlar solunum rahatsızlıkları veya hassasiyetleri nedeniyle odanın nemli ya da havasının kuru olmasından da şikayetçi olabilmektedirler. Aynı zamanda cereyanda kalmak istemeyen insanlar klimanın yarattığı hava akımını problem edebilmektedirler. Bu da zihinsel huzuru bozduğundan dikkat edilmesi gereken bir nokta olarak karşımıza çıkmaktadır.
     Bunlardan başka, hipnoz olacak kişinin rahat edebileceği ve başını rahatça dayayabileceği hafif yatırılabilen konforlu bir koltuk doğal olarak başarıyı arttıracaktır. Örneğin; baba koltuğu veya TV koltuğu olarak adlandırılanlar oldukça uygun görülmektedir.
     Ayrıca başarılı bir hipnoz seansı için zihinsel olarak rahatsızlık verici şeylerin de bulunmaması gerekir. Örneğin, idrarı sıkışmış veya yarım saat sonra önemli bir randevusu olan ya da yanında hipnoza girmek istemediği insanlar bulunan kişilere hipnoz uygulamaya çalışmak başarıyı olumsuz yönde etkileyecektir.
     Bununla birlikte çevrede var olan her türlü uyarıcı kişinin transa girmesinde ve transın derinleştirilmesinde kullanılabilir. Bu becerinin kazanılması, zamanla artan deneyimlere bağlı olduğundan başlangıçta bu gibi faktörlere dikkat etmek amaca ulaşma yolunda yararlı olacaktır.
HİPNOZ YAPACAK KİŞİYE AİT ÖZELLİKLER
     Hipnoz ile ilgili merak edilen konulardan biri de herkes hipnoz yapabilir mi? Ve bunun için doğuştan gelen bazı özelliklere sahip olmak mı gerekiyor? Hipnozun nasıl yapıldığını öğrenmiş aklı başında hemen herkes hipnoz yapabilir. Pek çok kişinin zannettiği gibi hipnoz yapanlar gizemli ve doğuştan gelen bazı güçlere sahip değillerdir.
     Bununla birlikte hipnoz sadece kişiyi trans durumuna almak değildir. Bir kişiye sabit bir noktaya bakmasını söyleyip sürekli gözlerin ağırlaşıyor… kapanıyorlar… uykun geliyor derseniz eninde sonunda gözleri yorulacak ve kapanacaktır. Uyku ile ilgili telkinleri tekrarlarsanız da uyuyacaktır. Pekiyi, ya sonra?.. sonra ne diyeceksiniz, nasıl diyeceksiniz?..
     Önemli olan, kişide bir trans hali yaratmak değildir. Önemli olan, yaratılan bu trans durumunu kişinin lehine kullanabilme bilgisi ve becerisini gösterebilmektir. Yoksa transa almakla bir otomobilin kaputunu açıp otomobilin motoruna bakmak arasında bir fark yoktur. Eğer arızanın nerede olduğunu tespitten ve tamir bilgisinden yoksunsanız motora hayran kalır ve kaputu tekrar kapatırsınız.
    İşte bu bilgi ve beceriyi kazanmış insanların rahatlatıcı, yumuşak ve etkili bir ses tonuna sahip olmaları, ana dilini güzel konuşabilmeleri, telaffuzunun düzgün olması gibi özellikler hipnoza alma işlemini kolaylaştırır. Aynı zamanda hipnozitörün, hipnoz denemesi sırasında aceleci davranışlardan sakınan, karşısındakine güven telkin eder tarzda konuşan ve yaptığı işte profesyonel olduğu imajını karşısındakine aktarabilen bir yapısı olmalıdır.
    Konsantrasyon yeteneği yüksek, kendine güveni tam ve yapabileceğine inanmış bir hipnozitör, bu duyguları karşısındakine de yansıtacağından hipnozla ilgili arzu ve isteğini yüksek tutmalıdır.
    Hipnozun sadece bir bilim değil; aynı zamanda da bir sanat olduğu inkar edilemez bir gerçektir. Bu nedenle iyi bir hipnozitör olabilmenin temel şartının da; öncelikle insanı iyi tanımak, insanı sevmek ve karşısındakinin duygularını kendi duyguları gibi hissedebilmek olduğu unutulmamalıdır. Yine hipnozun sanat yönünü seans sırasında tam olarak başarılı bir şekilde uygulayabilmek için; hipnozitörün yerine göre otoriter, yerine göre şefkat dolu, yerine göre de danışanın beklentilerine cevap veren bir uzman kişiliğine sahip olması gerekmektedir.
HİPNOZ OLACAK KİŞİYE AİT ÖZELLİKLER
Hipnoza uygunluk
      Bazı kişiler hipnoza oldukça elverişlidir. Bu özellikteki insanlar hipnozun nasıl yapıldığını az çok bilen fakat profesyonel olarak hipnozla uğraşmayanlar tarafından bile hipnoz edilebilirler. Buna karşılık bazıları da çeşitli nedenlerden dolayı hipnoza direnç gösterebilirler. Burada M. Erickson'un şu sözünü hatırlamanın tam sırasıdır: “Dirençli kişi yoktur, beceriksiz hipnozitör vardır.” Kişinin direncini ortadan kaldırmanın yolu da kişiyle iyi bir uyum oluşturma becerisine sahip olmaktır, Erickson'a göre. Böyle bir uyum becerisi sergilemek de hipnozun sanat kısmına girer. Dolayısıyla her insana hipnoz uygulanabilir. Çünkü konuyla ilgili yapılan araştırmalara göre doğal olarak herkes günde 90 ila 100 dakikada bir transa girmektedir.
     Böyle olunca kontrol dışı gelişen bu durumu kontrollü olarak herkes için gerçekleşir hale getirmek niçin mümkün olmasın? Ve herkes için kontrollü gerçekleştirme sağlanıyorsa bu özellik hangi alanlarda insanlara ne gibi kolaylıklar sağlayabilir? Benzeri soruları kitabı okurken zihninizde tutmanızı istiyorum. Olağanüstü yanıtlara kendinizin ulaştığınızı göreceksiniz böylece…
     Hipnoz olabilmenin yaş ile doğrudan bir bağlantısı vardır. Söylediklerinizi anlayıp yerine getirebilecek ve dikkatini belli objeler üzerinde toplayabilecek kadar büyümüş çocuklar kolayca hipnoz edilebilirler. Söylenenleri yerine getiremeyecek kadar küçük çocuklar ise hipnoz edilememektedir. Literatürlerde 4 yaş üzerindeki çocukların hipnoz edilebildiğine dair bilgiler bulunmaktadır. 7-8 yaş ve üzerindeki çocukları hipnoz edebilmenin ise büyüklere göre çok daha kolay olduğu hipnozla uğraşan herkesin bildiği bir gerçektir. Bu nedenle hipnoz yapılmaya ve hipnoz kullanılarak tedavi edilmeye en uygun yaş grubu 7 ve üzeri yaş grubu oluşturmaktadır. Bu yaş grubundan hipnozla tedavi olmaya istekli kişilerin tedavilerinde başarı oranı da oldukça yüksek olmaktadır. Çok yaşlı kimseler, akıl hastaları, bunaklar, geri zekalılar da hipnoz yapılamamaktadırlar.
      Bazı kimseler ise bir hipnozitör tarafından hipnotize edilemezken bir başka bir hipnozitör tarafından kolayca hipnotize edilebilmektedirler. Ayrıca yalnız başlarına hipnoza direnç gösteren bazı kimseler grup halinde hipnoza alındıklarında kolayca hipnoz olabilmektedirler. Bununla beraber bazı meslek gruplarına dahil insanlar da kolayca hipnoza alınabilmektedir. Özellikle ast-üst ilişkisinin, belli bir hiyerarşik yapılanmanın olduğu mesleklerde yer alanlar daha kolay transa girerler. Çünkü emir alma ve uygulama yaşam biçimi haline geldiğinden zihinlerinin kritik etme özelliği üst konumdaki kişilere karşı kapalıdır. Bu durumda hipnoz uygulayacak insanın bu meslek mensupları üzerinde ‘üst' imajı yaratması kolaylık sağlayabilir. Yine de bu bir genelleme olduğundan çalışılacak kişinin özelliklerini tanıyarak bir eylem planı hazırlamak daha akla uygun olacaktır.
Hipnoza Uygunluğun Ölçümü
      Hipnoza uygunluğun kabul edilebilir ve ölçülebilir özellikleri giderek daha belirgin olarak tarif edilmektedir. Bu amaçla oluşturulan bazı testlere birlikte bakalım:
Göz Kürelerinin Değerlendirilmesi
Arkaya Düşürme Testi
Parmakları açtırma Testi
Nokta Çevirme Testi
Parmakları Kapatma Testi
Hafif bir cismin ağır gelmesi:
Parmakları Kenetleme Testi
Kolları Ağırlaştırma Testi (kitap)
      Bütün bu testlerin grup halindeki kişilere de topluca uygulanması mümkündür. Bu şekildeki uygulamalarda hipnoza yatkın kişilerin çok daha çabuk ve kolay telkin altında kaldıkları ve çok daha net sonuçlar alındığı, telkine daha az yatkın kişilerin ise daha geç ve daha zayıf şekilde telkinden etkilendikleri görülecektir. Bu durum da konunun başında belirtildiği şekilde toplumdaki kişilerin hipnoza uygunluk yüzdeleri ile aşağı yukarı doğru orantılı olmaktadır.
      Bu testlerin dışında kişilerin hipnoza uygunlukları, onlara bazı sorular sorarak da araştırılabilir.
     Hipnoza uygun kişiler sık sık vücutlarının bir parçasını diğer vücut parçalarından daha iyi olarak hissettiklerini, örneğin bir elinin diğer elinden veya vücudunun diğer parçalarından daha iyi hissettiklerini söylerler. Bu gibi durumlarla karşılaşıp karşılaşmadıkları sorularak da kişilerin hipnoza uygunlukları hakkında fikir edinilebilir.
     Yine buna benzer şekilde "Otomatik yazma olayı" yaşayıp yaşamadıkları da sorularak kişilerin hipnoza uygun olup olmadıkları hakkında fikir edinilebilir. Otomatik yazma olayında kişiler not tutarken zamanla başka şeyler düşünmeye başladıkları halde farkında olmayarak söylenenleri aynen yazmaya devam edebilirler. Özellikle de derslerde çok not tutan öğrenciler bu durumu sıklıkla yaşadıklarını ifade ederler. Daha önceden böyle bir durumun yaşanılmış olması da hipnoza uygunluk için bir kriter olabilmektedir.
 http://www.insandan.com/hipnoz/hipnozu_etkileyen_faktorler.htm