DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU(DEBH)

DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU(DEBH)

ATTENTION DEFICIT AND HYPERACTIVITY DISORDER

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu( DEHB) 7 yaşından önce başlayan ve bireyin gelişim düzeyine uygun olmayan; aşırı hareketlilik, dikkat sorunları ve istekleri erteleyememe ( dürtüsellik) belirtileriyle ortaya çıkan bir psikiyatrik bozukluktur. Bir çocukta, bu belirtilerin, normal bir kişide olandan çok daha şiddetli düzeyde görülmesi gereklidir.

Bu sorun, gelişimsel olarak üç temel alanda problem oluşturmaktadır.

· Dikkat süresi kısalığı, dikkatsizlik

· Kendini kontrol etmede güçlük çekme

· Davranışlarda yada düşüncelerde ataklık ve huzursuzluk olarak görülmektedir.

DİKKATSİZLİK:DEHB’nin belirtileri bireyden bireye farklılık göstermesine rağmen, temelde sorunlar aynıdır.Bu çocukların yaş ve zeka düzeylerine göre dikkat süreleri daha kısa olmaktadır.DEBH’de dikkatin odaklanamaması en sık karşılaşılan sorundur.Dikkat eksikliği bozukluğu olan çocukların;

≈Bireyin yaşına ve gelişim düzeyine göre dikkat süresi ve yoğunluğu azdır.

≈Dikkatin bir noktaya toplanmasında zorluk çekerler.

≈Dış uyaranlar dikkati kolayca dağıtır.

≈Unutkanlıkları vardır.

≈Eşyalarını veya oyuncaklarını çok sık kaybederler.

≈Yönergeleri dinleme ve izlemede zorluk çekmektedirler.

HİPERAKTİVİTE (Aşırı Hareketlilik):Aşırı hareketlilik sorunu olan çocuklar yaşıtlarıyla karşılaştırıldıklarında enerjileri hiç bitmeyecekmiş görünümündedirler.Bu çocuklar her zaman düz duvara tırmanır gibi hareket eder ve bir görünüm sergilerler. Hiperaktif çocuklar, yaşıtlarına göre daha hareketlidirler. Ataklık biçiminde sergilenen bu hareketlilik bir amaca yönelik değildir. Bu çocuklarda aşırı huzursuzluk, kıpırdanıp durma,davranışları kontrol etmede sıkıntı, yerinde oturamama,ve aşırı konuşma özellikleri göstermektedirler. Her hareketlilik hiperaktivite değildir. Bazı çocuklar doğuştan enerjik olduklarından hareketlilik düzeyleri yüksektir. Hiperaktiflik, dikkatsizlik ve dürtüsellikle birleştiğinde çocukların öğrenme yeteneklerinin ciddi anlamda zarar görmesine yol açabilir. Zeki bile olsalar akademik başarıları çok düşüktür. Çünkü yerlerinde oturamadıklarından dersi dinleyemezler ve konular arasında bağlantı kuramazlar.

DÜRTÜSELLİK(Ataklık):Bireyin kendini kontrol etmede sorun yaşaması ve sonunu düşünmeden harekete geçmesidir. DEHB’li Bu çocuklar;aktif, kendiliğinden hareket eden,canlı ve doğal,kontrolsüz,dağınık ,aceleci,isteklerini erteleyemeyen,sohbet sırasında söz kesen,düşündüğünü hemen yapan,aklına geleni geldiği anda söyleyen ve plansız bireyler olarak tanımlanırlar. Dürtüsel davranışları özellikle sırasını bekleme durumlarında kendini gösterir. Sabır gösterip sırasının gelmesini bekleyemez. Denetimsiz davranışlar oyunlarda olumsuz iletişimlere neden olabilir. Çabuk ilişki kurarlar ,fakat arkadaşlığı sürdüremezler. Durup dururken arkadaşlarına tükürür veya kalemiyle dür ter , saçını çeker, rahatsız edecek davranışlarda bulunurlar ve bu yüzden arkadaşlığı sürdüremezler. Dürtüsel hareketler akranlarını rahatsız ettiği gibi öğretmenleri de rahatsız eder. Bu çocukları disipline etmek zordur ve iyi dinlemedikleri için ne istendiğini bilemezler.

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞUNA EŞLİK EEDEN DİĞER DAVRANIŞ ÖZELLİKLERİ

Dikkat eksikjliği Hiperaktivite bozukluğunun temel özelliklerinin yanı sıra çocuklarda farklı derecelerde düzensizlik,sosyal becerilerde yetersizlik,saldırgan davranışlar,olumsuz benlik algısı, heyecan arayışı, daldınlık-uyku hali,koordinasyon güçlükleri,bellek sorunları,takıntılı düşünme ve tutarsızlık görülmektedir.

Düzensizlik:Bu çocuklar düşüncelerini ya da yapması gereken önemli işleri sıraya koyamamaktadırlar.Okulla ilgili kitap ya da diğer malzemeleri sınıfa götürmeyi unutmakta ve bunların nerede olduğu hatırlayamamaktadırlar.

Sosyal Becerilerde Yetersizlik:DEHB olan çocukların bulundukları akran grubunda sosyal kabul görmeye yönelik güçlü istekleri vardır. Ancak gruba uymakta güçlük çekerler. Çoğunlukla davet edilmeden oyuna karışmalarından dolayı akranları tarafından oyuna alınmazlar. Bu durum sosyalleşmelerini engellemektedir.

Saldırgan Davranışlar:Bu özellik çocuklar için uzun vadede olumsuz sonuçlara yol açmaktadır.DEHB ye eşlik eden saldırgan davranışlar olduğun da çevresiyle olan iletişim azalmakta, çocuğun davranışını idare etmek ve çocuğu anlamak zorlaşmaktadır.

Olumsuz Benlik Algısı:Benlik Algısı ve Kendini değerli bulma doğuştan gelen bir özellik olmayıp sosyal ve fiziksel çevrede zaman içinde oluşur. Benlik algısının en çok geliştiği dönem okula başlama yaşıdır. Çocuğun yaşıtları ile beraber olması ,yaşıtlarından aldığı geri bildirimler,okulda elde ettiği yeni bilgiler, okul başarısı,öğretmen ile olan iletişim burada rol oynar.Birinci sınıftan sonra okul başarısı benlik algısının gelişimini etkiler.DEHB olan öğrenciler okulda yaramaz,tembel,sıra dışı… vb. olarak nitelendirilmektedir.Bu etiketleme , çocukların kendilerini olumsuz algılamalarına ve özgüvenlerinin düşmesine neden olmaktadır.

Heyecan Arayışı:DEHB olan çocukların bu özelliği diğer özellikleri kadar sık ortaya çıkmamaktadır.Bu çocukların bir kısmının az uykuya gereksinim duymalarından dolayı hiperaktif davranış sergiledikleri görülmektedir.Tren veya arabalara asılarak gitme veya ağaçların tepesine tırmanma gibi tehlikeli davranışlar sergilerler.

Dalgınlık-uyku hali:Bu çocuklar sınıf ve buna benzer yapılandırılmış ortamları sıkıcı bulmaktadırlar.Ders esnasında dikkatlerinin çekilmediği ve etkileşimde bulunulmadığı durumlarda sık sık uykulu oldukları görülmektedir.

Bellek Sorunları:Bu çocukların bellek işleyişinde güçlükleri vardır.Belleğe ilişkin asıl sorun söylenen sözün çocuğun dikkat alanına girmemesi nedeniyle öğrenmede yetersizlik yaşanmasıdır.Aileler ve öğretmenler sıklıkla bu çocukların unutkanlıklarından yakınmaktadırlar.Bellek sorunları özellikle bir şey yapmaları istendiğinde yada birkaç yönerge aynı anda verildiğinde yaşanır.

Israrcı Tutum:Bu çocuklar bir düşünceye takıldıklarında sürekli o düşünce ile meşgul olmaktadırlar. Sınıf içinde öğretmenlerini hep aynı soru ile rahatsız etmektedirler

Tutarsızlık:DEHB nin en belirgin özelliğidir.Bu çocuklar çok değişkendirler.Çevresindekiler onların iyi ve kötü günlerinin olduğuna inanırlar.Bazı günler ödevlerin hepsini tamamlarken ertesi gün hiç dokunmayabilir Ayrıca bu çocukların geçişlere ve değişikliklere uyum sağlamada güçlükleri vardır.

Koordinasyon Güçlükleri:DEHB olan çocukların çoğu ince motor becerisi gerektiren işlerde özellikle yazı yazmada zorluk yaşarlar.Bunun yanında çok azının kaba motor becerilerinde zorlukları bulunmaktadır. Bu nedenle çocuklar bazı spor dallarında mükemmel performans gösterirler.

DEHB OLAN ÇOCUKLARIN DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILIR.

Bireylerde okul öncesi dönemden itibaren görülmeye başlayan DEHB nin tanısını kesinleştirecek bir test bulunmamaktadır. Bu nedenle DEHB nin tanısının konulması çok yönlü değerlendirmeyi ve farklı bilgi kaynaklarının iş birliğini gerektirmektedir.Klinisyenin tanı araçları ana-baba çocuk görüşmesi, ana-baba çocuk gözlemi,ebeveyn ve öğretmen davranış dereceleme ölçekleri,fiziksel ve nörolojik muayene ,bilişsel testler,işitme ve görme testi gibi yaklaşımlardır.Çocuk-ergen ruh sağlığı ve hastalıkları kliniklerinde DEHB tanısı mevcut belirtilerin yaş ve zihinsel düzeye göre değerlendirilip çocuk psikiatrisleri ve klinik psikologlar tarfından DSM-IV (Diagnostik and Statistical Manual) tanı ölçütlerine göre konulmaktadır.

TIBBİ DEĞERLENDİRME

Tıbbi öz geçmiş, fiziksel ve nöro-psikiatrik değerlendirme, genel ve işitsel değerlendirmeden oluşmaktadır.DEHB nin ayırt edici tanı ölçütüne göre 3 alt tipi vardır.

Dikkat eksikliği sorununun önde olduğu tip:Eğer son altı aydır dikkatsizlik belirtilerindeki ölçütleri taşırken aşırı hareketlilik ve dürtüsellik belirtilerindeki ölçütlere rastlanmıyorsa

Dikkat eksikliği aşırı hareketlilik ve dürtüsellik sorununun önde olduğu tip: Eğer son altı aydır dikkatsizlik aşırı hareketlilik ve dürtüsellik belirtileri ölçütlerini taşıyorsa

Aşırı hareketlilik ve dürtüsellik sorununun önde olduğu tip: Dikkatsizlik belirtileri ölçütlerine rastlanmazken aşırı hareketlilik ve dürtüsellik belirtilerindeki ölçütleri son altı aydır taşıyorsa

DEHb olan çocuklar bu gruplara göre sınıflandırılır.DEHB olan çocukların tanısında alt tipinin belirlenmesi tıbbi tedavi ve psiko-eğitsel yaklaşımlar açısından büyük önem taşımaktadır.

TIBBİ TANI:Tıbbi ve psiko eğitsel verilerin, tanı ölçütüne göre değerlendirilmesi sonucu,çocuk-ergen ruh sağlığı ve hastalıkları kliniğinde konulur.

PSİKO-EĞİTSEL DEĞERLENDİRME

Aile, çocukla görüşme ve bilgi alma, veli ve öğretmen ölçekleri, bireysel testler ,test dışı teknikler eğitsel öz geçmiş ve sosyo ekonomik durumun değerlendirilmesinden oluşmaktadır.Dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik belirtileri olan çocuklar, tıbbi ve psiko eğitsel verilerin değerlendirilmesi sonucunda tanılanmaktadır.

Eğitsel Tanı:Tıbbi tanı dikkate alınarak rehberlik ve araştırma merkezlerindeki psiko-eğitsel değerlendirme sonuçlarına göre konulmaktadır. SINIF ÖĞRETMENİNE ÖNERİLER
DEHB’li çocuklar genellikle okula başladıktan sonra teşhis edilirler. Çoğunlukla öğretmenler DEHB’li çocukları fark eder ve tanı sürecini başlatır. Anne babalar kendi çocuklarına alıştıkları için bir çok

davranışı onlara olağan görünür. Tanı sürecini başlatan genelde öğretmenler olduğuna göre onlarında ders konusunda çok temel bazı bilgilere sahip olması gerekir. Her şeyden önce uğraştığınız çocuğun gerçekten bir DEHB’li olup olmadığından emin olun. DEHB’ liye tanı koymak elbette öğretmenin görevi değildir. Ancak öğretmen tanı sürecinde zincirin ilk halkalarından biridir. Öncelikle eğer öğrenci sınıf ortamına uyum sağlamakta zorlanıyorsa ve öğrenmede güçlük çekiyorsa okul psikolojik danışmanına havale edilir. Eğer okulda psikolojik danışman yoksa bağlı bulunduğu rehberlik ve araştırma merkezine ayrıntılı bir gözlem formu ile başvurarak gerekli yardım alınabilir.

Dikkat eksikliği, aşırı hareketlilik, öğrenme güçlüğü gibi nedenlerden dolayı okul yaşamında zorlanan çocukların eğitim ve öğretiminde sergiledikleri sorunların önlenmesi ve çözümü için özel eğitim ve öğretim yöntemlerinin kullanılması zorunludur. Bu öğrencilerin özellikle disiplinli ve düzenli sınıflarda eğitim ve öğretim görme ihtiyaçları vardır. Sınıf ortamında kendilerini güvenlikte hissetmeleri, kendilerinden akademik bakımdan neler beklendiğini iyice anlamaları ve nasıl davranacaklarının öğretmenler tarafından öğretilmesi gerekir. Aşağıda sıralanan yöntemler bu öğrencilerin sınıfta sergileyecekleri olumsuz davranışları önlemede yardımcı olacaktır.

Öğrenim süresinin büyük bir bölümünün geçirildiği sınıf eğitim-öğretim etkinliklerinin ve sınıf öğretmeninin öğrencileriyle yüz yüze iletişiminin gerçekleştirildiği yerdir. Eğitimin asıl hedefi olan istendik davranışlarda burada kazandırılır.Öğretim etkinliklerinin gerçekleştirildiği sınıfın içinde öğretmen, öğrenci,program ve metaryeller yer almaktadır.Bu yüzden eğitimin kalitesi sınıf yönetiminin kalitesine bağlıdır.DEHB olan çocukların eğitiminde istenilen hedeflere ulaşılması için sınıfın fiziki yapısının düzenlenmesi, sınıf içi kuralların oluşturulması, davranış değiştirme tekniklerinin etkin olarak kullanılması sosyal beceri ve dikkat toplama eğitiminin yapılması gerekmektedir.

Belli bir disiplin alanında destek eğitime ihtiyacı olan DEHB li öğrenciye sınıf içinde bireysel çalışma ve değerlendirme köşesi oluşturulabilir.

Sınıfta öğrencilerin sergiledikleri istendik davranışların devamı için ödül köşesi oluşturulmalıdır.

DEHB li olan öğrencilerin kurallara uyma ve kuralların kazanımlarında güçlükleri vardır.Sınıfta çocukların davranış yönetimi için sınıf içi kuralların belirlenmesi gerekir. Kuralların belirlenmesi sürecine öğrencilerinde katılması gerekir.

Çocuğu olduğu gibi kabul edin. Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu nöropsikiyatrik bir bozukluktur. Denetlenebilir ancak yok edilemez. İlaç ve davranış değiştirme yöntemleriyle %80 oranında bir düzelme sağlanabilir. Her şeyden önce çocuğun olduğu gibi kabul edilmesi gerekir.

DEHB li öğrenciler yazılı ve sözlü anlatımda sorun yaşamaktadırlar. Bunun için Hikaye Başlatıcı isimli yapılandırılmış kelimeleri içeren etkinlik uygunabilir

Bu öğrencilerin düşünce biçimlerinin farklı olduğuna dikkat edin. DEHB’ li çocuklar doğrusal bir düşünceye sahip değillerdir ve asla olamazlar. Onları doğrusal düşünceye teşvik etme ve zorlama teşebbüsünde bulunmanız kaynakları ve zamanı boşa harcamanıza sebep olur. Durum gerektirdiğinde hareket tarzlarını değiştirebilmeyi isteyeceklerdir.

DEHB li öğrencilere okuma güçlüğünün giderilmesi ve okuma akıcılığı kazandırmak için sık sık sesli okuma etkinliği yapılmalıdır

Ders sırasında saçını okşamak, omzuna dokunmak tüm öğrencilerin kendilik değerini arttırdığı gibi konuya ilgilerini de arttırmaktadır. Bu çocuklar görsel ve dokunsal uyaranlardan etkilenirler. Dikkatlerini çekmek istediğinizde fiziksel olarak yakın olmak ve uygun olan zamanlarda ona dokunmak etkili olabilir. Ayrıca bu çocuğu sınıf ortamında ön sıralara oturtmak dikkatinin dağılmasını engeller ve daha kolay kontrol edilmesini sağlar.

Kıyaslama, duygusal istismar, bağırmak, hakaretlerde bulunmak, fiziksel istismar, fiziksel güç kullanmaktan uzak durmak gerekmektedir. Bu durum çocukla kurulan ilişkide güven ortamını olumsuz yönde etkilemektedir.

Okul- aile arasında beklenilen düzeyde işbirliği oluşturulmalıdır. Koordinasyon düzeyine göre eğitim sürecinin etkisi farklılık gösterecektir. Beklenilen düzeydeki işbirliği çocuğun davranışlarında farklılaşmanın ortaya çıkmasını kolaylaştırabilir.

İletişimin açık ve net olmasını sağlayın. İletişim açık ve net olmadığında çocuğun kafası karışabilir. Yönergeleri adım adım sözel yada yazılı olarak verin.

Çocuğun kendisine ona nasıl yardımcı olabileceğinizi sorun. DEHB’ li olan çocukların sezgileri genellikle çok gelişmiştir. Eğer nasıl daha iyi öğrenebilecekleri kendilerine sorulursa bunu anlatmaktan çekinmezler; ama bu bilgiyi gönüllü olarak anlatmaktan çekinirler. Çünkü anlatacakları yöntem genellikler sıra dışıdır. Bu yüzden öğrencinizle baş başa oturun ve nasıl daha iyi öğrenebileceği konusunda onun fikirlerini öğrenin.

İşlerin nasıl yapılması gerektiğini tekrarlayın, yazın, söyleyin tekrar tekrarlayın. DEHB’li olan kişiler direktifleri bir kereden fazla duyma ihtiyacındadırlar. DEHB’ li olan çocukların en büyük sorunu hatırlayamamaktır. Hatırlamalarına yardımcı olabilmek için onlara küçük hileler öğretin. Öğrenme zorluğu yaşayan çocukların canlı hafıza yada başka bir değişle hafıza sofrasında mevcut yer konusunda sorunlar yaşadığı belirtilmektedir. Aklınıza gelebilecek her türlü hile, ipuçları, kafiyeler, kodlar vb. hafızanın geliştirilmesine yardımcı olacaktır.

Aşırı yorgunluk, stres ve baskı çocukların özdenetimlerini azaltıp uygunsuz davranışlara neden olabileceği için dinlenme fırsatı sağlanmalıdır. Sessizlik zamanı ve gevşeme tekniği uygulanabilir.

Çocuğu etkileyici isimler kullanmak yerine sınıfta okul arkadaşları tarafından kabulünü sağlamak amacıyla çocuğun yaşadığı durumu anlatan hikaye ve öykülerden yararlanılmalıdır.

Sınıf içerisinde çocuğun hareketleneceği hissedildiği anda çocuğa bir takım sorumluluklar verilerek çocuğun hareket etmesine olanak sağlanarak çocuğun sınıf içinde daha iyi kontrol edilebilmesi sağlanabilir.

Öğrenmenin duyuşsal boyutunu ihmal etmeyin. Duyuşsal eğitim, davranışların kalıcı kılınması açısından oldukça önemlidir. Bir öğrenci duyuşsal giriş davranışları açısından eksikse, öğrenme açısından bir sorun ortaya çıkacak demektir. Bu çerçevede öğrencilerin katılım, ait olma ve eğlence ihtiyaçlarının öğretimsel etkinlikler esnasında karşılanması gerekir.

Sınırla koymaktan çekinmeyin. Sınırlar çocuklara ceza vermek için değil çevrelerine güven duymalarını sağladığı için konur. Sınır koymayı sık sık sizden beklediği gibi vaktinde ve yalın bir şekilde yapmaya çalışmalısınız.

Önceden belirlenmiş bir programa dakik bir biçimde sadık kalmasını sağlayın. Bu programı tahtaya yada öğrencinin sırasına yapıştırabilir ve sık sık bakması için uyarabilirsiniz.

DEHB’ li olan öğrencinizin arada bir sınıftan çıkmasını sağlayarak –sınıf dışında bir iş yaratarak- bir emniyet sübabı oluşturun: Eğer bunu sınıf kuralları için oturta bilirseniz o zaman çocuğu sınıfta kalıp “kendinin kaybetmek” yerine ; bir şans vermiş olursunuz ve aynı zamanda da kendini izleme ve kontrol etmeyi öğretirsiniz.

Büyük ödevleri küçük parçalara ayırın. Bu, DEHB’ li öğrenciler için çok önemlidir. Ağır ödevler çocuğu ezebilir ve çocuk,” Bunu asla yapamayacağım şeklinde duygusal bir tepkiyle geri çekilir. Ağır ödevleri, her bir bölümü yapabilecek nitelikte görünen küçük parçalara ayırarak çocuğun başarısızlık duygusu azaltılabilir.

Bu çocukların dikkatleri çabuk dağıldığı için sınıf duvarlarına öğrencilerin dikkatlerini dağıtıcı şeyler asmayın.

DEHB’li öğrenciyi sınıfta iyi arkadaşlık kurabileceği biriyle eşleştirin.

Çocuğun neler öğrendiğini sık sık kontrol edin. Geri bildirimler verin çünkü bu çocuklar kendilerini değerlendiremezler. Çoğu zaman nasıl davrandıklarının ve bulundukları noktaya nasıl geldiklerinin farkında değildirler. Onlara bu bilgiyi yapıcı bir tavırla yapın.

Bu çocuklar ödev defteri tutma konusunda zorluk çekerler. Bundan dolayı bütün ödevleri tahtaya yazın.

Sınıfa getirmelerini beklediğiniz eşyaların neler olduğunu açık bir biçimde öğretin. Öğrenciler sınıfa hazırlıksız geldiklerinde yanlarında getirmeleri gerekip getirmedikleri şeylerin yerine daha sevimsiz ve eski olanlarını verin. Bu beklentilerinizin ciddi olduğunu gösterir.

Ders anlatımının okuma kısmı için aşırı hareketli öğrenciyi iyi konsantre olabilen öğrencilerin arasına oturtun. Okuma parçasında en çok yarar sağlaması için bu öğrenci okuma parçasını önceden teypten dinlemeli; daha sonra eşlerle veya küçük gruplar içinde okumalıdır.

Dikkati dağınık öğrencileri okunanı izleyebilmeleri için parmaklarını veya karton şeritler kullanmaya teşvik edin.

DEHB ‘li öğrenciler genellikle büyük harfle başlayan sözcükleri doğru yazmada ve noktalama işaretlerini kullanmada zorluk çekerler. Yazım yanlışlarına dikkat etmez ve kendi yazım yanlışlarını düzeltmekte çok zorlanırlar.Bunun için öğrencilere sık sık çalışmalarında büyük harflere ve noktalama işaretlerine dikkat etmelerini hatırlatın, yanlışları bulmada onlara yardım edin.

Öğretirken konu başlıklarını kullanın, ana fikir çıkarmayı öğretin. Bu yöntem , çocuğa öğrenmeyi başardığı bilgilerin gerekli olduğu duygusunu da aşılayacaktır. Çünkü genellikle öğrendiklerinin gereksiz, hiç kullanılmayacak olarak düşünürler.

Çocuğun okulda spora yönelmesi sağlanmalıdır. Bu konuda beden eğitimi öğretmeni ile işbirliği yapıp çocuğun yakın olduğu bir spor alanını belirlemek, bu sporu yapması için imkan tanımak faydalı olur.

Çocuklar en iyi oyunla öğrendiği için matematikten hayat bilgisine kadar her ersin belli bir bölümü oyunla öğrenmeye ayrılabilir.

Bu çocuklar sık sık başarısızlık duygusu yaşarlar. Bunun için mümkün olduğunca başarılı olduğu durumlar araştırılıp kendilerini başarılı hissedebilecekleri yaşantılara sokulmalıdır.

Mümkün olduğunca çocuğa sorumluluk verin.bu sorumluluklar çocuk tarafından ceza biçiminde algılanmamalıdır.

Akran desteğini sağlamak için çocuğun arkadaşlarına DEHB’li olduğunu söylemesini önerin.sorun yaşadıklarında arkadaşları daha anlayışlı olabilirler.

Soru-cevap şeklinde öğrencilerle iletişim halinde olun.Sık sık tahtaya kaldırın ve silmeniz gereken yazıları sildirin,sınıfta dağıtılması gereken materyalleri ona dağıttırın.

Sınavlarda dikkatinin dağınıklığı göz önüne alınarak değerlendirme yapılmalı ve sınavlarda çok sıkıldığı hissedildiği zaman ara verilerek sınav yapılmalıdır. Ayrıca sözlü sınavlarda daha başarılı olduğu gerçeği unutulmamalıdır.

Ders anlatırken olabildiğince görsel, işitsel ve hareketli araçlar kullanılmalıdır. Mümkünse bu araçların kurulması ve kullanılmasında ondan yardım alınabilir.

Sık sık grup çalışması yapın. Bu yolla gruba katılmasının keyfini yaşayacak, motivasyonu artacak ve kurallı yaşamayı kurallara uymayı öğrenecektir.