Stres

28 Temmuz 2009 01:37

Yorum Sayısı :0 Okunma : 428

Stres

Psikolog Selye, stresin üç dönemli bir süreç olduğunu ileri sürer;
İlk döneme ‘alarm tepkisi’ adını vermiştir.Bu dönemde; vücut bir stres kaynağı ile karşılaştığı zaman buna hazırlanarak; otonom sinir sistemi gayet faal bir duruma geçer , salgı bezlerini uyararak kana bol miktarda adrenalin ve onun etkisi altında ortaya çıkan diğer biyokimyasal maddeleri pompalar.Salgıların etkisi altında vücut alarm durumuna geçer.Ve ortaya çıkacak acil durumlarla uğraşmaya hazırlanır.
Stres veren uyarıcı veya ortam devam ederse ikinci dönem ortaya çıkar.İkinci döneme ‘direnç dönemi’ adı verilir.Bu dönemde organizma yapmış olduğu alarm tepkisini ortadan kaldırır.Stresli ortama bir tür uyum yapar.Ve kandaki biyokimyasal maddeleri geri çeker.Organizma normal koşullar altında işliyormuş izlenimi verir.Ne var ki; gerçekte organizma yorulmakta, içten içe direncini kaybetmektedir.
Stresle etkili bir şekilde baş edemediğimizde; üçüncü basamak olan ‘tükenme döneminde’ beden artık stresin baskısına dayanamaz ve direncini kaybeder.İlk alarm dönemindeki belirtiler yeniden ortaya çıkar; hastalığa yakalanma şansı da oldukça artar.
Stres belirtileri aşağıda olduğu gibi sıralanabilir;
Fizikselü
Davranışsalü
Zihinselü
Stresin fiziksel belirtileri şöyle sıralanabilir:
Hızlı nefes alıp verme§
Ağız§ kuruluğu
Soğuk ve nemli eller§
Sıcaklık hissi§
Gergin§ kaslar
Hazımsızlık§
İshal§
Kabızlık§
Nedensiz§ yorgunluk
Gerginlikten kaynaklanan başağrısı§
Sinirsel§ tikler
Yerinde rahat oturamama§
Elbetteki; tüm bunlar günlük hayatta fiziksel gayret, ısının artması veya fazla yemek
yemek ve içmekten kaynaklanabilir.Geçerli bir neden olmaksızın birden fazlası bir arada ortaya çıkar veya bunları beklemediğimiz sıklıkta yaşamaya başlarsak stres belirtisi haline gelmiş demektir.
Belirtilerin ortaya çıkma nedeni vücudun kendini ani reaksiyonlara hazırlamasındadır.
Vücut kendiliğinden:
Daha fazlav adrenalin salgılar
Sindirim sistemini kilitlerv
Kanı kalınlaştırarakv pıhtılaşmasını sağlar
Vücuda daha hızlı kan pompalarv

Bu tepkiler, potansiyel tehlike kaynağının üstesinden gelebilmek için kendiliklerinden kısa sürelidir.
            Süregelen stres bizi aşağıdaki sorunlara karşı savunmasız hale getirebilir:
Mide ve bağırsakØ hastalıkları
Deri problemleriØ
Kalp rahatsızlığıØ
Bazen de;
AlkolizmØ
Uyuşturucu kullanımıØ
İle sonuçlanabilir.
Davranışsal Belirtiler:
Stresin davranışlarla ilgili belirtileri çeşitlidir.
Can sıkıntısı,endişe,ağlama   Başkaları tarafından kolay incinme
Yanlış anlaşılma    Güçsüzlük
Sorunlarla baş edememe   Huzursuzluk
Başarısızlık     Kendini bırakma
Moral bozukluğu    Azalan duygular
Zihinsel Belirtiler:
• Konsantrasyonda azalma
• Unutkanlık
• Organize olamamak
• Zihin karışıklığı
• İlgi azalması
• Matematik hataların artması
• Zihinsel durgunluk
• Sosyal hayatın yoksunlaşması
• Olumsuzluklar üzerine odaklanmak
• Kararsızlık
Azalan Duygular
Yoğunlaşma  Net düşünme  Karar alma
Zorluk Çekme
Yaratıcılık Dış görünüşe dikkat etme
Vücudumuzun strese tepki verme şekli çocukluğumuza,kişiliğimize ve hayat tecrübelerimize bağlı olarak değişebilir.Herkesin kendine göre bir stres tepkisi vardır.Tehlike işaretleri stresin yoğunluğuna göre değişebilir. Bazıları kendi stres tepkilerinin farkına varıp, problemin derinliğini, belirtilerin ciddiyetini ve davranış değişikliklerini kendiliğinden tanımlayabilirler.Bu farkına varmanın en sık rastlanan şekli bazı kişilik özelliklerinin giderek yoğunlaşmasıdır.
o Dikkatli kişiler aşırı titiz hale gelirler
o Endişeli tipler panik yaratmaya başlarlar
o Güvensiz olanlar iyice savunmasız hale gelirler
o Çabuk kızan tipler ise her an patlamaya hazır gibi olurlar
İşyeri ve Stres:
Zamanımızın çoğunu işte geçirdiğimizden; stres altında olduğumuzda bu mutlaka iş yerimize aşağıdaki şekillerde yansıyacaktır.
İş§ tatmininin azalması
İş performansınızın düşmesi§
Canlılık ve enerji§ kaybı
İletişim kopukluğu§
Karar almada güçlük§
Yaratıcılık ve§ yeniliğin azalması
Üretici olmayan işlere yoğunlaşma§
Hayat olayları ile baş edebilme;
Bireyin bir seferde sınırlı sayıda değişikliği idare edebileceği noktasından yola çıkarak, sıkıntılar birden fazla olayın aynı zamanda gerçekleşmesi ile ortaya çıkar.Bu nedenle önceden görebileceğimiz bir olay gerçekleşiyorsa, durumu daha zorlaştırmamak için diğer değişiklikleri aynı zamana getirmemekte büyük fayda vardır.Kısa süre içinde fazla sayıda değişiklik uyum sağlamanızı zorlaştırarak stres veya sağlığın bozulmasına neden olur.
Sarias’ın araştırması sonucunda çıkan Türkiye’de değişik yaşam olaylarının ağırlık puanları:
                           OLAYLAR AĞR. PN.
Çocuğun ölümü 92
Eşin ölümü 90
Eşi tarafından aldatılma 87
Anne veya babanın ölümü 87
Hapse mahkum olma 86
Çocuğun sakatlanması 85
Evlilik dışı hamilelik 83
İstemediği evliliği yapma 83
Eşin ağır kaza yapması 79
Anne-baba geçimsizliği veya ayrılma 77
Ağır hastalık,kaza ,yaralanma 75
Boşanma 72
Büyük ölçüde borçlanma 72
Evlilik dışı ilişkiye girme 68
Düşük yapma 66
STRESLE BAŞA ÇIKMA YOLLARI
Batlaş; stresle başa çıkma yollarını bedenle,zihinle ve davranışla ilgili olmak üzere üç grupta toplar.İlk grupta gevşeme teknikleri, değişik beden egzersizleri ve beslenme biçimleri yer alır.İkinci grubu oluşturan zihinsel başa çıkma yolları, uyumsuzluğa yol açan inançlarla uğraşma ve düzenleme tekniğini içerir.A tipi davranış biçiminin değiştirilmesi,güvenli girişkenlik davranış eğitimi ve zaman düzenlenmesi teknikleri üçüncü gruptaki davranışçı başa çıkma yollarını oluşturur.
Stresin temelinde insan algılamasının ve deneyimlerinin değerlendirmesi yatar.Bireylerin olayları anlamlandırışı, değerlendirişi ve yönlendirişi stresi azaltma veya çoğaltmak temel faktördür.Demek oluyor ki, stresler esas olarak insanın olayları değerlendirme ve çözümleme biçiminden kaynaklanır.
Stresli olayları önlememiz çoğu kez olanaklı değildir.Bu nedenle stresle başa çıkma yollarını öğrenip; günlük yaşamımıza uygulamakta büyük yarar vardır.Yukardaki teknikleri bir uzman nezaretinde uygulamakta büyük yarar vardır.Ve de stresin yoğunluğunu azaltmak için;
Yakın zamanda olan kayıpları unutunü
Geçmişteki hatalarımızı ortadan kaldırma şansımız olmadığına göre olayları kabul ederek ama olaydan ders çıkararak ileriye doğru bakmamız her zaman için bizim lehimize olur.Hayatımızda hatalara her zaman yer vardır; önemli olan bu hataların bizim hayat tecrübelerimizi geliştirip geliştirmediğidir.
Olaylar karşısındaü rahatlamayı öğrenin
Stres verici bir olayla karşılaştığımızda, olayın etkisini ortadan kısa sürede kaldırabilmek için; bir uzman nezaretinde, gevşeme tekniklerini, nefes egzersizlerini ve zihinsel kaynaklı stresle başa çıkma tekniklerini öğrenmeli ve uygulamaya çalışmalıyız.
Kendinize iyi davranınü
En azından haftanın bir gününü kendi hobilerinize ayırarak, haftanın yoğunluğundan kurtulabilirsiniz.Doğayla iç içe olmak, yürüyüşler yapmak ve sosyal etkinlikler sizi rahatlatacaktır. On dakikalık duşların bile insanın ruh sağlığı üzerinde çok önemli etkileri vardır.
İyi uyuyunü
Günümüzün en az 6-7 saatini uyuyarak geçirdiğimizden sade ve şirin döşenmiş yatak odasında rahat bir yatakta yatmak günün yorgunluğunu alması bakımından çok önemlidir.
Uygun bir spor yapınü
Bedenimizi yıpratmadan, yaşımıza ve kilomuza uygun olarak spor etkinliklerinde bulunmamız vücudumuzun direncinin artmasına ve zihinsel yoğunluktan uzaklaşmamıza yardımcı olur.
Sağlıklıü beslenin
Kilomuza§
Fazla yağlı yemeklere§
Geç saatte yememeye§
Çeşitli gıdalar almaya§
Yavaş yemeye§
Dikkat ederek ve beslenme uzmanlarının tavsiyelerine uyarak yemeye dikkat etmeliyiz.
Etkili iletişimü kurun
Açık konuşun§
Demek istediğinizi söyleyiniz§
Spesifik§ olun
Dikkatle dinleyin§
Anlamadığınızı netleştirin§
Konuları havada§ bırakmayınız
Zorlandığınız konularda yardım isteyinü
İnsan her zaman problemleriyle baş edememektedir.Çözemediğiniz konularda arkadaşlarınızdan veya uzmanlık isteyen konularda bir uzmandan yardım istemekten çekinmeyin.
        Son olarak;
• Kendinizi olduğunuz gibi kabul ediniz
• Başkalarını ve çevrenizi suçlamaktan vazgeçin
• Cesurca kararlar alın
Hayatınızdaki rolünüzden sorumluluk alın...