HAYALLER ve GERÇEKLER
Bilim adamları pirelerin farklı yükseklikte zıplayabildiklerini görürler. Birkaçını toplayıp 30 cm yüksekligindeki bir cam fanusun içine koyarlar. Metal zemin ısıtılır. Sıcaktan rahatsız olan pireler zıplayarak kaçmaya çalısırlar ama baslarını tavandaki cama çarparak düserler. Zemin de sıcak oldugu için tekrar zıplarlar, tekrar baslarını cama vururlar. Pireler camın ne oldugunu bilmediklerinden, kendilerini neyin engelledigini anlamakta zorluk çekerler. Defalarca kafalarını cama vuran pireler sonunda o zeminde 30 santimden fazla zıpla(ya)mamayı ögrenirler. Artık hepsinin 30 cm zıpladgı görülünce deneyin ikinci asamasına geçilir ve tavandaki cam kaldırılır. Zemin tekrar ısıtılır. Tüm pireler esit yükseklikte, 30 cm zıplarlar! Üzerlerinde cam engeli yoktur, daha yüksege zıplama imkanları vardir ama buna hiç cesaret edemezler. Kafalarını cama vura vura ögrendikleri bu sınırlayıcı ''hayat dersi''ne sadık halde yasarlar. Pirelerin isterlerse kaçma imkanları vardır ama kaçamazlar. Çünkü engel artık zihinlerindedir. Onları sınırlayan dıs engel (cam) kalkmıstır ama kafalarındaki iç engel (burada 30 cm''den fazla zıplanamaz inancı) varlıgını sürdürmektedir. Bu deney canlıların neyi basaramayacaklarını nasıl ögrendiklerini göstermektedir. Bu pirelerin yasadıklarına ''cam tavan sendromu'' denir. Bir insanın gelebilecegine inandıgı en üst nokta, onun cam tavanıdır. Cam tavanınız hayallerinizin tavan yüksekligini gösterir. Insan inandıgına denktir. Yapabileceginiz düsündügünüz kadardir. | 
