Davranış Tedavileri

Öğrenme kuramlarına dayanan bu tedaviler son yıllarda giderek etkin ve yaygın olarak kullanılmaktadır. Her tür davranışın ve psikopatolojik belirtinin yanlış öğrenme sonucu koşullanmalarla oluştuğunu ileri süren davranışçı kuram, bilinç dışı çatışmalarla hiç uğraşmadan davranışı değiştirmeye yoğunlaşmaktadır.

1- Sistematik Duyarsızlaştırma:
Anksiyeteli ve fobik hastalara uygulanan bu tedavi tekniğinde önce gevşeme ve rahatlama yöntemleri öğretilir. Fobik hastanın kaçınma davranışını söndürmek amacıyla en az korku veren uyarandan başlayarak hiyerarşik bir düzen içinde, kaçınılan davranış ya da nesnelerle hasta karşı karşıya getirilir. Giderek güçlenen ve kendine güveni artan fobik hasta fobileri ile baş etmeyi öğrendikçe değişik yollardan ödüllendirilir ve başarılı davranışlar pekiştirilir.

2- İtici Koşulama (Aversiyon)
Hoş olmayan, tiksindirici bir uyaran, istenmeyen bir davranışın ortaya çıkmasına neden olduğunda bu teknik uygulanır. Örneğin tırnak yeme tırnaklarını yiyen bir hastada, her tırnağını yeme davranışında ellerine acı veren bir müdahalede bulunmak bir tür olumsuz koşulama ile tedavi tekniğidir. Ancak etkinliği ve yararı tartışmalıdır.

3- Üstüne Gitme (Exposure)
Anksiyeteyi hayalde veya gerçek yaşamda bütün şiddeti ile yaşamak ya da aşamalı olarak ve dozu yavaş yavaş arttırarak fobik nesne ve durumlarla yüz yüze getirmek bu tekniğin temel ilkesidir.

4- Ters Niyetleme
Bu teknikle korku ve anksiyete duyguları bilinçli ve iradi bir çaba ile zihinde canlandırılarak yenilmeye çalışılır. Bilindiği gibi fobik kişiler kendilerinde korku uyandıran nesne ve durumlardan kaçmaya, uzak kalmaya çalışırlar. Hastadan istenen bu kaçınma davranışını terk ederek korkularının üstüne gitmesidir.

5- Operant Koşulama
Hastanın davranış öyküsü ve sonuçlarının dikkatle değerlendirilmesi ve değiştirilmesidir. İstenen davranış desteklenir ve pekiştirilirken olumsuz davranış durdurulmaya çalışılır.

Fobiler, anksiyete bozuklukları, psikosomatik bozukluklar gibi oldukça geniş bir uygulama alanı olan davranış tedavileri, düşünce süreçlerinde ciddi bozulmaların olduğu psikotik durumlarda uygulanamazlar.