KİŞİSEL GELİŞİM GEREKLİ OLABİLİR,

Kişisel Başarı: Sizce kişisel gelişim nedir? Nasıl tanımlarsınız?

Prof. Dr. Üstün Dökmen: Batı dünyasında kişisel gelişim; bireyin bireyselliğinin vurgulanması, yeteneklerinin farkına varması ve bu yetenekleri dış dünyayla bağdaştırarak dış dünyaya uygun bir şekilde geliştirmek olarak tanımlanıyor. Bu çok iyi mi? Tartışılır... Genelde kişisel gelişimin iyi olduğu söylenir. Evet, ben de kişisel gelişim alanında çalışıyorum, ama “Küçük Şeyler 2” adını taşıyan son kitabımda bu konuyu tartışmak gerektiğini söyledim. Kişisel gelişime farklı açıdan da bakmak gerekiyor. Yanı kişisel gelişimin de kendi kendini irdeleyerek, kendine farklı bir gözle bakarak kendini değiştirmesi gerekiyor. Bireyselliği vurgularken, kişisel gelişim, aynı anda tek bir insan yaratma gibi de bir sonuca götürebilir. İnsanlar aynı seminerleri, aynı kursları alıp bir an önce rakiplerini geride bırakıp yükselsin gibi bir rol oynayabilir. Bu, iyi bir şey mi bu da tartışılır. Yani kişisel gelişim, kendi kendi ile de çelişen bir şey diye de düşünülebilir.

Kişisel gelişim, birinci olarak; bireyselliği vurguluyor,  ikinci olarak;  tek tip insan olmayı, daha çok kazanmayı ön plana çıkartıyor. Batının hızlı koşuşturma tarzı içerisinde kısa sürede çok iş yapma, çok para kazanma, bir an önce terfi etme dünyasına yönlendiriyor. Bir an önce terfi etmenin bir erdem olduğu dünyada kişisel gelişim gerekli olabilir, ama bu iyi mi kötü mü, işte bu tartışılır.

Kişisel Başarı:  Kişisel gelişim konusu, ülkemizde biraz farklı bir algılamaya neden oluyor gibi. Gerek kişisel gelişim hizmeti sunanlar gerekse bu hizmeti alanlar için… Kişisel gelişime, bir destek hizmeti olmanın ötesinde, bireyi tam anlamıyla yeniden kurgulamak gibi anlamlar da yüklenebiliyor. Bu doğru mu sizce? Kişisel gelişimin sınırları nerede biter?
 
Prof. Dr. Üstün Dökmen: Kişisel gelişim, kişiyi ezmemeli. Yani genelde eğitim sisteminin amacı, bireyin iç dünyasını zenginleştirmek, potansiyelini ortaya çıkarmaktır. Kişisel gelişim de bu amaca hizmet ediyorsa eyvallah. Ama, sanki günümüzde birtakım insanlar, kişisel gelişimin ağırlığı altında eziliyorlar. Yani,  fil olmak iyi bir şeydir. Filin doğada düşmanı yoktur bildiğim kadarıyla. Çok güçlü, aslan filan da bir şey yapmıyor. Fil, güçlü, iri olduğu için doğal düşmanı yok, ama filin en önemli düşmanı da kendisidir. Mesela bir fil yavrusu ters yattığı zaman, 5-10 dakika içinde kalkması gerekiyor. Kalkamazsa kendi ağırlığı altında eziliyor, kaburgaları, ciğerinin içine batıyor ve ölüyor. Böyle olan dişi filler, özel bir ses çıkarıyor, koşup gelip kaldırıyorlar onları. Yani bir filin doğal bir düşmanı yok. Niye güçlü, çünkü ağır... Ama yan yattığı zaman, gücü onun aleyhine çalışıyor. Dünyada biz insanlar için de bazı şeyler böyledir.

Kişisel gelişim güzel. Seni geliştiriyor, seni daha güçlü yapıyor. Bir bakıma iyi bir şey, ama bu niçin yapılıyor? Başkalarını geçmen için yapılıyor. Ama o zaman biz olmayı da engelliyoruz. Şimdi kişisel gelişim konularından birisi ekip olmak, öyle mi? Adı üzerinde kişisel gelişim, “sen kişisel gelişirsen öteki beş kişiyle nasıl ekip olacaksın?” Kendi içinde bir çelişki var. Niye top yekûn gelişmiyoruz? Karı koca, bireyselce mi gelişmeli, ailece mi gelişmeli? Kendi içinde çelişkileri de var. Niye top yekûn gelişmek değil? Niye ailenle, ülkenle top yekûn gelişmek değil? Ben kişisel gelişeyim, o da kişisel gelişsin, kim daha iyi gelişirse o müdür olsun... Ama o zaman ekip olamayız.

Kişisel Başarı:  Kişisel gelişimde şu daha ön planda... İnsanlar, karakter özelliklerine göre, o karakter özelliklerini kullanarak ve onu en üst düzeye çıkararak geliştiğinde, en iyinin yapılması sağlanmış olmaz mı? Bir insanın belirli nitelikleri var ve insan, bu niteliklerini en üst düzeye çıkarmaya çalışıyor. Sahip olduğu bir niteliği fark ediyor ve bu niteliğini geliştiriyor.

Prof. Dr. Üstün Dökmen: Batı dünyası, bu dediğini karı artırmak ve üstü kapalı tek tip bir insan yetiştirmek şekline dönüştürmüş gibi görünüyor. Bu da bir görüş. Böyle düşünenler de var. Gençler üniversiteyi bitiriyorlar, işe girdikten hemen sonra saçlar briyantinli, şık kravatlı erkekler, çıta gibi kızlar, ellerinde çantalar, kıpır kıpır koşturuyorlar. Bir şirket için çalışıyorlar. Girerken bir rekabet var. Girdikten sonra da, hızlı gelişmek için... Çünkü piramit, gittikçe daralıyor. En fazla gelişen, piramitte en fazla yukarı çıkar. O zaman burada bir ekip, bir birliktelik yok. En yakın arkadaşına kazık atabilirsin. Kişisel gelişim seminerine gittim. Konu neydi? Ekip olmak... Bu biraz komik... Çünkü ekip oluyorsan, birlikte gelişelim, ama rakip olacaksak da ekip olamayız. Farklı takımdan kişiler koşuyorlar, yarışıyorlar. Bunların hepsinin ekip olduğunu düşünür müsün? Farklı takımdan kişiler, ekip mi? Hayır. Kim iyi gelirse, o yarısı kazanır. Her ülke takım olabilir, ama farklı ülkelerden takım olmaz. O zaman birinci olmaz. Ama bir futbol takımın içindekiler rakip olmamalı, takım olmalı. Ama, beş ayrı takım oyun içine katılıyor, beşinin tek bir ekip olduğunu düşünemeyiz. İş yerinde herkes tek tek geliştiği için, ben seni güçlü görürsem ben seni ezerim. Eziyor mobbing yapıyor. Mobbing’in Türkçesi yıldırmadır. Seminerlerde rakibe çelme takma öğretilmez, ama gerçekten bir yere gelmek istiyorsan o zaman birilerini de çelmeleyeceksin

Kişisel Başarı:  Ama şu var... Kendini tanıyıp, kendi özelliklerini ön plana çıkardığında karsındakine çelme takmana gerek kalmayacak, zaten kendini bir üst düzeye çıkarıyorsun

Prof. Dr. Üstün Dökmen: Evet, ama giderek piramit daralıyor

Kişisel Başarı:  Kişisel gelişim konusuna olan ilgide son yıllarda ciddi bir artış görülüyor. Bu ilgiyi neye bağlıyorsunuz? Toplumsal değişimin hızı, bireyin uyum sağlama yeteneğinin üzerine mi çıktı acaba? Birey, neden böyle bir yönelim içine giriyor?

Prof. Dr. Üstün Dökmen: Olabilir toplumsal gelişim vardır.  Yeni sistemin, yeni çalışma sisteminin gerektirdiği özellikler, okulda tam okutulmuyor. Yani üniversitede piyasaya adam hazırlamıyoruz henüz. Batıda öyle, ama bizde üniversite, tam piyasanın istediği adamı hazırlayamıyor. O zaman bu açığı kapatmak için hizmet içi eğitim gerekiyor. Hizmet içi eğitim verilirken, işin gerektirdiği özellikler, mesleki beceriler verilir. Mesela bozulmamak eleştiriye açık olmak öğretilir. Kişisel gelişimdeki konulardan birisi de eleştiriye açık olmaktır. Eleştiriye açık olursan, ne olur? İşinde daha iyi olursun. Ama bizde, üniversitede mühendislik fakültesinde kimse bunu öğretmiyor. Ekip olmak da öğretilmiyor. Biz mühendislik yapmayı öğretiyoruz. Çok az yönetim dersleri veriliyor. Üniversitedeki bu açığı, hizmet içi eğitim ile kişisel gelişim alanındaki eğitimlerle özel sektörde veriliyor.

Kişisel Başarı:  Sizce, eğitim sürecinin bireyi hayata hazırlamada yetersiz kalması bir neden olarak kabul edilebilir mi?

Prof. Dr. Üstün Dökmen: Evet, evet edilebilir.

Kişisel Başarı:  Kişisel gelişim çalışmalarını kim yapmalı, kişisel gelişim uzmanı kavramı kimi ifade etmektedir?

Prof. Dr. Üstün Dökmen: Bu tartışılabilir. Böyle bir şey olması için, “kişi” sözcüğü olduğu için, psikoloji  var. Psikoloji alanında kişinin temel bir eğitim görmüş olması lazım. Herkesin bu alana girmesi uygun değil. Yani işletmecinin, avukatın, mühendisin kişisel gelişim alanına girmesi hiç uygun değil. Şimdi yaşam koçluğu modası var. Herkes yaşam koçu olabilir. Bu uygun değil. Ancak psikoloji alanında bilgisi olan, sanayi ve endüstriyi tanıdıktan sonra kişisel gelişim eğitimi verebilir. Herkesin, her önüne gelenin bu eğitimi vermesini uygun bulmuyoruz.